Chương 2. Các pháp nhân (Điều 113 – 123)

Mục Lục Mục Lục

GIÁO LUẬT CÔNG GIÁO

ĐÔI LỜI DẪN NHẬP VÀ CÁM ƠN

TÔNG HIẾN SACRAE DISCIPLINAE LEGES

LỜI TỰA

QUYỂN I (ĐIỀU 1 – 203)

NHỮNG QUY TẮC TỔNG QUÁT

Đề mục 1. Luật Giáo Hội (Điều 7 – 22)

Đề mục 2. Tục lệ (Điều 23 – 28)

Đề mục 3. Những sắc luật và những huấn thị (Điều 29 – 34)

Đề mục 4. Các hành vi hành chính riêng biệt (Điều 35 – 93)

Chương 1. Những quy tắc chung (Điều 35 – 47)

Chương 2. Những nghị định và những mệnh lệnh (Điều 48 – 58)

Chương 3. Рhúc chiếu (Điều 59 – 75)

Chương 4. Đặc ân (Điều 76 – 84)

Chương 5. Miễn chuẩn (Điều 85 – 93)

Đề mục 5. Các quy chế và nội quy (Điều 94 – 95)

Đề mục 6. Các thể nhân và pháp nhân (Điều 96 – 123)

Chương 1. Tình trạng giáo luật của các thể nhân (Điều 96 – 112)

Chương 2. Các pháp nhân (Điều 113 – 123)

Đề mục 7. Các hành vi pháp lý (Điều 124 – 128)

Đề mục 8. Quyền lãnh đạo (Điều 129 – 144)

Đề mục 9. Giáo vụ (Điều 145 – 196)

Chương 1. Bổ nhiệm vào giáo vụ (Điều 146 – 183)

Tiết 1. Tự ý trao ban (Điều 157)

Tiết 2. Giới thiệu (Điều 158 – 163)

Tiết 3. Bầu cử (Điều 164 – 179)

Tiết 4. Thỉnh cử (Điều 180 – 183)

Chương 2. Chấm dứt giáo vụ (Điều 184 – 196)

Tiết 1. Từ nhiệm (Điều 187 – 189)

Tiết 2. Thuyên chuyển (Điều 190 – 191)

Tiết 3. Giải nhiệm (Điều 192 – 195)

Tiết 4. Bãi nhiệm (Điều 196)

Đề mục 10. Thời hiệu (Điều 197 – 199)

Đề mục 11. Cách tính thời gian (Điều 200 – 203)

QUYỂN II (ĐIỀU 204 – 743)

DÂN THIÊN CHÚA

PHẦN I. CÁC KI-TÔ HỮU (ĐIỀU 204 – 329)

Đề mục 1. Nghĩa vụ và quyền lợi của mọi Ki-tô hữu (Điều 208 – 223)

Đề mục 2. Nghĩa vụ và quyền lợi của giáo dân (Điều 224 – 231)

Đề mục 3. Thừa tác viên có chức thánh hay giáo sĩ (Điều 232 – 293)

Chương 1. Việc đào tạo giáo sĩ (Điều 232 – 264)

Chương 2. Sự nhập tịch của các giáo sĩ (Điều 265 – 272)

Chương 3. Nghĩa vụ và quyền lợi của giáo sĩ (Điều 273 – 289)

Chương 4. Mất bậc giáo sĩ (Điều 290 – 293)

Đề mục 4. Hạt giám chức tòng nhân (Điều 294 – 297)

Đề mục 5. Các hiệp hội Ki-tô hữu (Điều 298 – 329)

Chương 1. Những quy tắc chung (Điều 298 – 311)

Chương 2. Các hiệp hội công của Ki-tô hữu (Điều 312 – 320)

Chương 3. Các hiệp hội tư của Ki-tô hữu (Điều 321 – 326)

Chương 4. Quy tắc riêng cho các hiệp hội giáo dân (Điều 327 – 329)

PHẦN II. CƠ CẤU PHẤM TRẬT CỦA GIÁO HỘI (ĐIỀU 330 – 572)

Thiên 1. Quyền tối thượng của Giáo Hội (Điều 330 – 367)

Chương 1. Đức Giáo Hoàng và Giám mục đoàn (Điều 330 – 341)

Tiết 1. Đức Giáo Hoàng Rô-ma (Điều 331 – 335)

Tiết 2. Giám mục đoàn (Điều 336 – 341)

Chương 2. Thượng hội đồng Giám mục (Điều 342 – 348)

Chương 3. Các Hồng y Giáo Hội Rô-ma (Điều 349 – 359)

Chương 4. Giáo triều Rô-ma (Điều 360 – 361)

Chương 5. Các đặc sứ của đức Giáo Hoàng (Điều 362 – 367)

Thiên 2. Các Giáo hội địa phương và các hợp đoàn Giáo hội địa phương (Điều 368 – 572)

Đề mục 1. Các Giáo hội địa phương và quyền bính (Điều 368 – 430)

Chương 1. Các Giáo hội địa phương (Điều 368 – 374)

Chương 2. Các Giám mục (Điều 375 – 411)

Tiết 1. Các Giám mục nói chung (Điều 375 – 380)

Tiết 2. Các Giám mục Giáo phận (Điều 381 – 402)

Tiết 3. Các Giám mục phó và Giám mục phụ tá (Điều 403 – 411)

Chương 3. Cản toà và khuyết vị (Điều 412 – 430)

Tiết 1. Cản tòa (Điều 412 – 415)

Tiết 2. Khuyết vị (Điều 416 – 430)

Đề mục 2. Các hợp đoàn Giáo hội địa phương (Điều 431 – 459)

Chương 1. Các Giáo tỉnh và các Giáo miền (Điều 431 – 434)

Chương 2. Các vị trưởng Giáo tỉnh (Điều 435 – 438)

Chương 3. Các công đồng địa phương (Điều 439 – 446)

Chương 4. Các hội đồng Giám mục (Điều 447 – 459)

Đề mục 3. Tổ chức nội bộ của các Giáo hội địa phương (Điều 460 – 572)

Chương 1. Công nghị Giáo phận (Điều 460 – 468)

Chương 2. Toà Giám mục Giáo phận (Điều 469 – 494)

Tiết 1. Các tổng đại diện và các đại diện Giám mục (Điều 475 – 481)

Tiết 2. Chưởng ấn công chứng viên và văn khố (Điều 482 – 491)

Tiết 3. Hội đồng kinh tế và quản lý (Điều 492 – 494)

Chương 3. Hội đồng linh mục và ban tư vấn (Điều 495 – 502)

Chương 4. Các hội kinh sĩ (Điều 503 – 510)

Chương 5. Hội đồng mục vụ (Điều 511 – 514)

Chương 6. Các giáo xứ các cha sở và các cha phó (Điều 515 – 552)

Chương 7. Các cha quản hạt (Điều 553 – 555)

Chương 8. Các cha quản nhiệm nhà thờ và các cha tuyên úy (Điều 556 – 572)

Tiết 1. Các cha quản nhiệm nhà thờ (Điều 556 – 563)

Tiết 2. Các cha tuyên úy (Điều 564 – 572)

PHẦN III. CÁC TU HỘI THÁNH HIẾN VÀ CÁC TU ĐOÀN TÔNG ĐỒ (ĐIỀU 573 – 746)

Thiên 1. Các tu hội thánh hiến (Điều 573 – 730)

Đề mục 1. Quy tắc chung cho tất cả các tu hội thánh hiến (Điều 573 – 606)

Đề mục 2. Các hội dòng (Điều 607 – 709)

Chương 1. Các nhà dòng. Việc thành lập và giái thể các nhà dòng (Điều 608 – 616)

Chương 2. Việc lãnh đạo hội dòng (Điều 617 – 640)

Tiết 1. Các bề trên và ban cố vấn (Điều 617 – 630)

Tiết 2. Các công nghị (Điều 631 – 633)

Tiết 3. Tài sản vật chất và việc quản trị tài sản (Điều 634 – 640)

Chương 3. Việc thâu nhận ứng sinh và đào tạo các tu sĩ (Điều 641 – 661)

Tiết 1. Việc thâu nhận vào tập viện (Điều 641 – 645)

Tiết 2. Tập viện và việc đào tạo tập sinh (Điều 646 – 653)

Tiết 3. Việc tuyên khấn (Điều 654 – 658)

Tiết 4. Việc đào tạo các tu sĩ (Điều 659 – 661)

Chương 4. Nghĩa vụ và quyền lợi của các tu hội và các thành viên (Điều 662 – 672)

Chương 5. Việc tông đồ của các tu hội (Điều 673 – 683)

Chương 6. Các thành viên rời bỏ tu hội (Điều 684 – 704)

Tiết 1. Việc chuyển sang tu hội khác (Điều 684 – 685)

Tiết 2. Việc rời bở tu hội (Điều 686 – 693)

Tiết 3. Việc sa thải các thành viên (Điều 694 – 704)

Chương 7. Tu sĩ được thăng chức Giám mục (Điều 705 – 707)

Chương 8. Hội đồng các bề trên cấp cao (Điều 708 – 709)

Đề mục 3. Các tu hội đời (Điều 710 – 730)

Thiên 2. Các tu đoàn tông đồ (Điều 731 – 746)

QUYỂN IV (ĐIỀU 834 – 1253)

NHIỆM VỤ THÁNH HÓA CỦA GIÁO HỘI

PHẦN I. CÁC BÍ TÍCH (ĐIỀU 840 – 1165)

Đề mục 1. Bí tích Rửa Tội (Điều 849 – 878)

Chương 1. Сử hành Bí tích Rửa Tội (Điều 850 – 860)

Chương 2. Thừa tác viên Bí tích Rửa Tội (Điều 861 – 863)

Chương 3. Những người lãnh nhận Bí tích Rửa Tội (Điều 864 – 871)

Chương 4. Người đỡ đầu (Điều 872 – 874)

Chương 5. Chứng minh và ghi sổ ban Bí tích Rửa Tội (Điều 875 – 878)

Đề mục 2. Bí tích Thêm Sức (Điều 879 – 896)

Chương 1. Cử hành Bí tích Thêm Sức (Điều 880 – 881)

Chương 2. Thừa tác viên Bí tích Thêm Sức (Điều 882 – 888)

Chương 3. Những người lãnh nhận Bí tích Thêm Sức (Điều 889 – 891)

Chương 4. Người đỡ đầu (Điều 892 – 893)

Chương 5. Chứng minh và ghi sổ ban Bí tích Thêm Sức (Điều 894 – 896)

Đề mục 3. Bí tích Thánh Thể (Điều 897 – 958)

Chương 1. Cử hành Bí tích Thánh Thể (Điều 899- 933)

Tiết 1. Thừa tác viên Bí tích Thánh Thể (Điều 900 – 911)

Tiết 2. Tham dự Bí tích Thánh Thể (Điều 912 – 923)

Tiết 3. Nghi lễ và nghi thức cử hành Bí tích Thánh Thể (Điều 924 – 930)

Tiết 4. Thời gian và nơi cử hành Bí tích Thánh Thể (Điều 931 – 933)

Chương 2. Lưu giữ và tôn thờ Thánh Thể (Điều 934 – 944)

Chương 3. Bổng lễ để cử hành Thánh lễ (Điều 945 – 958)

Đề mục 4. Bí tích Sám Hối (Điều 959 – 997)

Chương 1. Cử hành Bí tích Sám Hối (Điều 960 – 964)

Chương 2. Thừa tác viên Bí tích Sám Hối (Điều 965 – 986)

Chương 3. Hối nhân (Điều 987 – 991)

Chương 4. Ân xá (Điều 992 – 997)

Đề mục 5. Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân (Điều 998 – 1007)

Chương 1. Cử hành Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân (Điều 999 – 1002)

Chương 2 thừa tác viên Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân (Điều 1003)

Chương 3. Những người lãnh nhận Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân (Điều 1004 – 1007)

Đề mục 6. Bí tích Truyền Chức Thánh (Điều 1008 – 1054)

Chương 1. Việc cử hành và thừa tác viên Lễ truyền chức (Điều 1010 – 1023)

Chương 2. Những người nhận lãnh chức thánh (Điều 1024 – 1052)

Tiết 1. Những điều kiện buộc người nhận lãnh chức thánh phải có (Điều 1026 – 1032)

Tiết 2. Những điều kiện cần thiết để nhận lãnh chức thánh (Điều 1033 – 1039)

Tiết 3. Những điều bất hợp luật và các ngăn trở khác (Điều 1040 – 1049)

Tiết 4. Các văn bản cần thiết và việc điều tra (Điều 1050 – 1052)

Chương 3 việc ghi sổ và chứng thư truyền chức (Điều 1053 – 1054)

Đề mục 7. Bí tích Hôn Nhân (Điều 1055 – 1165)

Chương 1. Mục vụ hôn nhân và những việc phải làm trước khi hôn nhân được cử hành (Điều 1063 – 1072)

Chương 2. Ngăn trở tiêu hôn nói chung (Điều 1073 – 1082)

Chương 3. Ngăn trở tiêu hôn nói riêng (Điều 1083 – 1094)

Chương 4. Sự ưng thuận hôn nhân (Điều 1095 – 1107)

Chương 5. Nghi thức cử hành hôn nhân (Điều 1108 – 1123)

Chương 6. Hôn nhân hỗn hợp (Điều 1124 – 1129)

Chương 7. Cử hành hôn nhân cách kín đáo (Điều 1130 – 1133)

Chương 8. Hiệu quả hôn nhân (Điều 1134 – 1140)

Chương 9. Sự ly thân giữa vợ chồng (Điều 1141 – 1155)

Tiết 1. Tháo gỡ dây hôn nhân (Điều 1141 – 1150)

Tiết 2. Ly thân mà dây hôn nhân vẫn còn (Điều 1151 – 1155)

Chương 10. Thành sự hóa hôn nhân (Điều 1156 – 1165)

Tiết 1. Thành sự hóa đơn thuân (Điều 1156 – 1160)

Tiết 2. Điều trị tại căn (Điều 1161 – 1165)

PHẦN II. CÁC VIỆC PHỤNG TỰ KHÁC (ĐIỀU 1166 – 1204)

Đề mục 1. Các Á bí tích (Điều 1166 – 1172)

Đề mục 2. Phụng vụ các giờ kinh (Điều 1173 – 1175)

Đề mục 3. An táng theo nghi thức Giáo Hội (Điều 1176 – 1185)

Chương 1. Cử hành nghi thức an táng (Điều 1177 – 1182)

Chương 2. Những người được hoặc không được an táng theo nghi thức Giáo Hội (Điều 1183 – 1185)

Đề mục 4. Tôn kính các thánh, ảnh tượng thánh và các thánh tích (Điều 1186 – 1190)

Đề mục 5. Lời khấn và lời thề (Điều 1191 – 1204)

Chương 1. Lời khấn (Điều 1191 – 1198)

Chương 2. Lời thề (Điều 1199 – 1204)

PHẦN III. NƠI THÁNH VÀ THỜI GIAN THÁNH (ĐIỀU 1205 – 1253)

Đề mục 1. Nơi thánh (Điều 1205 – 1243)

Chương 1. Nhà thờ (Điều 1214 – 1222)

Chương 2. Nhà nguyện và nhà nguyện tư (Điều 1223 – 1229)

Chương 3. Đền thánh (Điều 1230 – 1234)

Chương 4. Bàn thờ (Điều 1235 – 1239)

Chương 5. Nghĩa trang (Điều 1240 – 1243)

Đề mục 2. Thời gian thánh (Điều 1244 – 1253)

Chương 1. Các ngày lễ (Điều 1246 – 1248)

Chương 2. Các ngày sám hối (Điều 1249 – 1253)

QUYỂN VI (ĐIỀU 1311 – 1399)

QUYỂN VII (ĐIỀU 1400 – 1752)

TỐ TỤNG

PHẦN I. XỬ ÁN NÓI CHUNG (ĐIỀU 1400 – 1500)

Đề mục 1. Tòa án có thẩm quyền (Điều 1404 – 1416)

Đề mục 2 các cấp và các loại tòa án khác nhau (Điều 1417 – 1445)

Chương 1. Tòa án cấp một (Điều 1419 – 1437)

Tiết 1. Thẩm phán (Điều 1419 – 1427)

Tiết 2. Dự thẩm và phúc trình viên (Điều 1428 – 1429)

Tiết 3. Công tố viên bảo hệ viên và công chứng viên (Điều 1430 – 1437)

Chương 2. Tòa án cấp hai (Điều 1438 – 1441)

Chương 3. Các tòa án tông tòa (Điều 1442 – 1445)

Đề mục 3. Quy luật phải giữ tại các tòa án (Điều 1446 – 1475)

Chương 1. Nhiệm vụ của thẩm phán và của viên chức tòa án (Điều 1446 – 1457)

Chương 2. Trình tự của việc xét xử (Điều 1458 – 1464)

Chương 3. Các hạn kỳ và triển hạn (Điều 1465 – 1467)

Chương 4. Nơi xét xử (Điều 1468 – 1469)

Chương 5. Những người được nhận vào phòng xử. Cách thức soạn thảo và lưu trữ án từ (Điều 1470 – 1475)

Đề mục 4. Các bên trong vụ án (Điều 1476 – 1490)

Chương 1. Nguyên cáo và bị cáo (Điều 1476 – 1480)

Chương 2. Những người đại diện và những luật sư (Điều 1481 – 1490)

Đề mục 5. Tố quyền và khước biện (Điều 1491 – 1500)

Chương 1. Tố quyền và khước biện nói chung (Điều 1491 – 1495)

Chương 2. Tố quyền và khước biện nói riêng (Điều 1496 – 1500)

PHẦN II. TỐ TỤNG HỘ SỰ (ĐIỀU 1501 – 1670)

Thiên 1. Tố tụng hộ sự thông thường (Điều 1501 – 1655)

Đề mục 1. Khởi tố vụ án (Điều 1501 – 1512)

Chương 1. Đơn khởi tố (Điều 1501 – 1506)

Chương 2. Triệu tập và thông báo các án từ (Điều 1507 – 1512)

Đề mục 2. Đối tụng (Điều 1513 – 1516)

Đề mục 3. Tiến hành vụ kiện (Điều 1517 – 1525)

Đề mục 4. Chứng cớ (Điều 1526 – 1586)

Chương 1. Lời khai của các bên (Điều 1530 – 1538)

Chương 2. Chứng minh bằng tài liệu (Điều 1539 – 1546)

Tiết 1. Bản chất và giá trị chứng minh của các tài liệu (Điều 1540 – 1543)

Tiết 2. Xuất trình tài liệu (Điều 1544 – 1546)

Chương 3. Các nhân chứng và việc làm chứng (Điều 1547 – 1573)

Tiết 1. Những người có thể làm chứng (Điều 1549 – 1550)

Tiết 2. Chấp nhận và loại trừ nhân chứng (Điều 1551 – 1557)

Tiết 3. Thẩm vấn các nhân chứng (Điều 1558 – 1571)

Tiết 4. Giá trị của các lời chứng (Điều 1572 – 1573)

Chương 4. Các giám định viên (Điều 1574 – 1581)

Chương 5. Đi đến hiện trường và kiểm định tư pháp (Điều 1582 – 1583)

Chương 6. Những suy đoán (Điều 1584 – 1586)

Đề mục 5. Những vụ án phụ (Điều 1587 – 1597)

Chương 1. Các bên không ra hầu tòa (Điều 1592 – 1595)

Chương 2. Sự can thiệp của đệ tam nhân vào vụ án (Điều 1596 – 1597)

Đề mục 6. Công bố án từ kết thúc việc thẩm cứu và tranh luận về vụ án (Điều 1698 – 1606)

Đề mục 7. Tuyên án (Điều 1607 – 1618)

Đề mục 8. Kháng án (Điều 1619 – 1640)

Chương 1. Tố quyền tiêu huỷ bản án (Điều 1619 – 1627)

Chương 2. Kháng cáo (Điều 1628 – 1640)

Đề mục 9. Vấn đề quyết tụng và việc phục hồi nguyên trạng (Điều 1641 – 1648)

Chương 1. Vấn đề quyết tụng (Điều 1641 – 1644)

Chương 2. Việc phục hồi nguyên trạng (Điều 1645 – 1648)

Đề mục 10. Án phí và bảo trợ án phí (Điều 1649)

Đề mục 11. Thi hành bản án (Điều 1650 – 1655)

Thiên 2. Xử án hộ sự khẩu biện (Điều 1656 – 1670)

PHẦN III. VÀI VỤ TỐ TỤNG ĐẶC BIỆT (ĐIỀU 1671 – 1716)

Đề mục 1. Tố tụng hôn nhân (Điều 1671 – 1707)

Chương 1. Những vụ án tuyên bố hôn nhân bất thành (Điều 1671 – 1691)

Tiết 1. Tòa án có thẩm quyền (Điều 1671 – 1673)

Tiết 2. Quyền kháng nghị hôn nhân (Điều 1674 – 1675)

Tiết 3. Nhiệm vụ thẩm phán (Điều 1676 – 1677)

Tiết 4. Những chứng cớ (Điều 1678 – 1680)

Tiết 5. Bản án và kháng cáo (Điều 1681 – 1685)

Tiết 6. Tố tụng dựa trên tài liệu (Điều 1686 – 1688)

Tiết 7. Những quy tắc tổng quát (Điều 1689 – 1691)

Chương 2. Các vụ án vợ chồng ly thân (Điều 1692 – 1696)

Chương 3. Tố tụng để miễn chuẩn hôn nhân thành nhận và bất hoàn hợp (Điều 1697 – 1706)

Chương 4. Tố tụng suy đoán người phối ngẫu đã chết (Điều 1707)

Đề mục 2. Các vụ án tuyên bố việc truyền chức thánh bất thành (Điều 1708 – 1712)

Đề mục 3. Những cách thức tránh kiện tụng (Điều 1713 – 1716)

PHẦN IV. TỐ TỤNG HÌNH SỰ (ĐIỀU 1717 – 1731)

Chương 1. Điều tra sơ khởi (Điều 1717 – 1719)

Chương 2. Diễn tiến tố tụng (Điều 1720 – 1728)

Chương 3. Tố quyền đòi bồi thường thiệt hại (Điều 1729 – 1731)

PHẦN V. THỦ TỤC THƯỢNG CẦU CÓ TÍNH CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ THỦ TỤC GIẢI NHIỆM HAY THUYÊN CHUYỂN CÁC CHA SỞ (ĐIỀU 1732 – 1752)

Thiên 1. Thượng cầu chống lại những sắc lệnh hành chính (Điều 1732 – 1739)

Thiên 2. Thủ tục giải nhiệm hay thuyên chuyển các cha sở (Điều 1740 – 1752)

Chương 1. Thủ tục giải nhiệm các cha sở (Điều 1740 – 1747)

Chương 2. Thủ tục thuyên chuyển các cha sở (Điều 1748 – 1752)

Điều 113

§1. Giáo Hội Công Giáo và Tông Tòa đều có tư cách pháp nhân, do chính ý định của Thiên Chúa.

§2. Ngoài các thể nhân, trong Giáo Hội cũng còn có những pháp nhân, nghĩa là, đối với giáo luật, những chủ thể của những nghĩa vụ và quyền lợi tương xứng với bản chất riêng của họ.

Điều 114

§1. Những tập hợp nhân sự hoặc sự vật, nhằm một mục đích phù hợp với sứ mạng của Giáo Hội và vượt trên mục đích của các cá nhân, được thiết lập thành các pháp nhân, do chính quy định của luật hoặc do nhà chức trách có thẩm quyền ban cách đặc biệt qua sắc lệnh.

§2. Những mục đích được nói đến ở §1 được hiểu là những việc liên quan đến hoạt động đạo đức, tông đồ hay bác ái, hoặc thiêng liêng hoặc thế tục.

§3. Nhà chức trách có thẩm quyền của Giáo Hội chỉ nên ban tư cách pháp nhân cho những tập hợp nhân sự hoặc sự vật theo đuối một mục đích thật sự hữu ích, và có đủ các phương tiện để đạt được mục đích đó, sau khi cân nhắc mọi mặt.

Điều 115

§1. Các pháp nhân trong Giáo Hội là những tập hợp nhân sự hoặc là những tập hợp sự vật.

§2. Một tập hợp nhân sự có thể được thiết lập khi có ít nhất là ba người; tập hợp đó có tính cách hiệp đoàn, nếu các thành viên ấn định hoạt động của tập hợp bằng cách đồng tham gia vào việc quyết định chung, dù đồng quyền hay không, chiếu theo quy tắc của luật và của các quy chế; nếu không, thì tập hợp đó không có tính cách hiệp đoàn.

§3. Tập hợp sự vật hay quỹ tự trị, gồm những tài sản hay sự vật, hoặc tinh thần hoặc vật chất, chiếu theo quy tắc của luật và của các quy chế, được một hoặc nhiều thể nhân hoặc một hiệp đoàn quản trị.

Điều 116

§1. Các pháp nhân công là những tập hợp nhân sự hoặc sự vật được nhà chức trách có thẩm quyền trong Giáo Hội thiết lập, để trong những giới hạn đã được ấn định, họ nhân danh Giáo Hội chu toàn nhiệm vụ riêng đã được trao cho vì lợi ích chung, chiếu theo những quy định của luật; những pháp nhân khác là những pháp nhân tư.

§2. Các pháp nhân công có tư cách pháp nhân, hoặc do chính luật hoặc do một sắc lệnh đặc biệt của nhà chức trách có thẩm quyền ban cách minh nhiên; các pháp nhân tư chỉ có được tư cách này do sắc lệnh đặc biệt của nhà chức trách có thẩm quyền ban tư cách này cách minh nhiên.

Điều 117

Không một tập hợp nhân sự hay sự vật nào muốn có tư cách pháp nhân mà có thể có được tư cách ấy, trừ khi quy chế của tập hợp đã được nhà chức trách có thẩm quyền phê chuẩn.

Điều 118

Những người đại diện pháp nhân công và hành động nhân danh pháp nhân ấy, là những người được luật phổ quát hay luật địa phương hoặc quy chế riêng công nhận họ có thẩm quyền này; những người đại diện pháp nhân tư là những người được quy chế trao cho thẩm quyền này.

Điều 119

Đối với các hành vi hiệp đoàn, trừ khi luật hay quy chế đã dự liệu cách khác, thì:

nếu là việc bầu cử, điều gì được đa số tuyệt đối những người hiện diện đồng ý, thì điều ấy có giá trị pháp luật, miễn là đa số những người phải được triệu tập đã hiện diện; sau hai lần bỏ phiếu vô hiệu, phải dồn phiếu cho hai ứng viên đã được nhiều phiếu nhất, hoặc nếu có nhiều ứng viên như vậy, thì phải dồn phiếu cho hai ứng viên nhiều tuổi hơn; sau lần bỏ phiếu thứ ba, nếu các ứng viên có số phiếu ngang nhau, thì ứng viên cao niên nhất sẽ đắc cử;

nếu là các vấn đề khác, điều gì được đa số tuyệt đối những người hiện diện đồng ý, thì điều ấy có giá trị pháp luật, miễn là đa số những người phải được triệu tập đã hiện diện; nếu sau hai lần bỏ phiếu mà số phiếu vẫn ngang nhau, thì vị chủ tọa có thể dùng phiếu của mình để tiêu hủy sự ngang phiếu đó;

nếu vấn đề liên quan đến tất cả mọi người cũng như từng người, thì phải được mọi người chấp thuận.

Điều 120

§1. Pháp nhân tự bản chất là vĩnh viễn; tuy nhiên, pháp nhân cũng chấm dứt, nếu bị nhà chức trách có thẩm quyền chính thức bãi bỏ, hoặc đã ngưng hoạt động từ một trăm năm, pháp nhân tư cũng chấm dứt, nếu chính hiệp hội bị giải thể chiếu theo quy chế, hoặc nếu theo sự phán đoán của nhà chức trách có thẩm quyền, chính quỹ cũng không còn nữa, chiếu theo quy chế.

§2. Nếu số thành viên của pháp nhân có tính cách hiệp đoàn chỉ còn một người, và nếu tập hợp nhân sự chiếu theo quy chế vẫn không chấm dứt, thì việc sử dụng mọi quyền của tập hợp thuộc về thành viên ấy.

Điều 121

Nếu nhiều tập hợp nhân sự hoặc sự vật là pháp nhân công sáp nhập lại thành một tập hợp cũng có tư cách pháp nhân, thì pháp nhân mới này sẽ được thừa hưởng những của cải và những quyền lợi thuộc sản nghiệp riêng của các pháp nhân trước, cũng như đảm nhận những nghĩa vụ mà các pháp nhân trước đã gánh chịu; nhưng phải tôn trọng ý muốn của những người sáng lập và của những người dâng cúng, cũng như những quyền lợi thủ đắc, nhất là trong việc sử dụng của cải và chu toàn các nghĩa vụ.

Điều 122

Nếu một tập hợp có tư cách pháp nhân công được phân chia thế nào để sáp nhập một phần của tập hợp ấy vào một pháp nhân khác, hoặc để thành lập một pháp nhân công biệt lập từ phần được phân chia ra, thì nhà chức trách có thẩm quyền của Giáo Hội có quyền phân chia, nhưng trước hết phải tôn trọng cả ý muốn của những người sáng lập và dâng cúng, cả những quyền lợi thủ đắc, cũng như những quy chế đã được chuẩn nhận, đồng thời phải đích thân hay nhờ người thi hành lo liệu:

để phân chia những của cải và những quyền lợi thuộc sản nghiệp chung có thể phân chia được, cũng như những món nợ và những nghĩa vụ khác, giữa các pháp nhân liên hệ, theo một tỷ lệ hợp tình hợp lý, sau khi đã xét mọi hoàn cảnh và nhu cầu của mỗi bên;

để mỗi pháp nhân có quyền sử dụng và hưởng hoa lợi của những tài sản chung không thể phân chia được, cũng như có trách nhiệm gánh chịu những nghĩa vụ gắn liền với những tài sản đó, cũng theo một tỷ lệ hợp tình hợp lý sẽ được ấn định.

Điều 123

Khi một pháp nhân công chấm dứt, việc sử dụng của cải và những quyền lợi thuộc sản nghiệp, cũng như những nghĩa vụ của pháp nhân đó, phải được điều hành theo luật và các quy chế, nếu luật và các quy chế không nói gì thì những của cải, quyền lợi và nghĩa vụ ấy thuộc về pháp nhân trực tiếp cao hơn, nhưng luôn luôn phải tôn trọng ý muốn của những người sáng lập hay dâng cúng cũng như những quyền lợi thủ đắc; khi pháp nhân tư chấm dứt, việc sử dụng những của cải và nghĩa vụ phải được điều hành theo quy chế riêng.

Mục Lục Mục Lục