Mục 10. Điều răn thứ mười (Giáo lý số 2534 – 2557)

“Ngươi không được ham muốn… bất cứ vật gì của người ta” (Xh 20,17). “Ngươi không được ước ao nhà cửa, đồng ruộng tôi tớ nam nữ, con bò, con lừa, hay bất cứ vật gì của người ta” (Đnl 5,21).

“Của cải anh ở đâu thì lòng anh ở đó” (Mt 6,21).

2534 242 2069. Điều răn thứ mười được tách ra và bổ túc điều răn thứ chín về lòng ham muốn nhục dục, điều răn thứ mười cấm tham của người. Lòng tham là nguồn gốc của trộm cắp, cướp đoạt và gian lận mà điều răn thứ bảy đã cấm. “thèm muốn của con mắt” (1 Ga 2,16) đưa đến bạo lực và bất công mà điều răn thứ năm đã cấm (x. Mk 2,2). Tham lam cũng như tà dâm bắt nguồn từ việc sùng bái ngẫu tượng mà ba điều răn đầu đã cấm (x. Kn 14,12). Điều răn thứ mười nhắm vào ý hướng trong lòng, và cùng với điều răn thứ chín, tóm kết tất cả các giới răn trong luật Cựu Ước.

I. CÁC HAM MUỐN BẤT CHÍNH

2535 1767. Khi đói chúng ta thèm ăn, khi lạnh chúng ta mong được sưởi ấm, những ham muốn giác quan này thúc đẩy chúng ta tìm thỏa mãn. Những ham muốn này tự chúng là tốt, nhưng chúng ta thường không giữ mức độ hợp lý nên tham của người.

2536 2445. Điều răn thứ mười cấm ham muốn và ước ao chiếm hữu thái quá của cải thế trần, cấm tham lam vì ham mê của cải và thế lực do của cải đem lại, điều răn này còn cấm ước muốn làm điều bất công hại đến tài sản người khác.

“Khi lề luật dạy: “Chớ tham của người”, có nghĩa là đừng ham muốn những gì không thuộc về mình. Vì lòng tham của người không đáy, như sách giảng viên nói: “Người thích tiền bạc có bao nhiêu cũng không lấy làm đủ” (Gv 5,9) (x. Giáo lý Rô-ma 3,37).

2537. Điều răn này không cấm chúng ta ước ao có được những gì của người khác, bằng những phương thế chính đáng. Huấn giáo cổ truyền cho thấy, trong thực tế, “những người phải chiến đấu nhiều nhất để chống lại những ham muốn tội lỗi này” và cần được “nhắc nhở phải giữ điều răn này nhất”:

“Đó là… những nhà buôn bán mong hàng hóa khan hiếm và đắt đỏ, buồn phiền vì không được độc quyền để mặc sức mua rẻ bán đắt; những kẻ muốn người khác gặp hoạn nạn để thừa cơ thu lợi… . Những thầy thuốc mong cho người ta bệnh tật, những luật gia mong cho có nhiều vụ kiện cáo quan trọng… (x. Giáo lý Rô-ma 3,37)

2538 2317 391. Điều răn thứ mười dạy chúng ta không được ganh tị. Khi muốn khuyến giục vua Đa-vít hối lỗi, ngôn sứ Na-than đã thuật chuyện một người nghèo chỉ có một con chiên và thương yêu nó như con mình, và một người giàu tuy có vô số chiên cừu, nhưng tham lam và bắt con chiên của người nghèo (x. 2 Sm 12,1-4). Tham lam và ganh tị có thể đưa tới những việc làm tệ hại nhất (x. St 4,3-7,1 V 21,1-29) “chính vì quỷ dữ ganh tị mà cái chết đã xâm nhập thế gian (Kn 2,24):

“Chúng ta đấm đá nhau, chỉ vì ganh tị… nếu mọi người đều xâu xé nhau như vậy thì thân thể của Đức Ki-tô sẽ ra sao? Chúng ta đang làm tan nát thân thể của Đức Ki-tô,… chúng ta đang tự xưng là những chi thể của cùng một thân thể, vậy mà chúng ta lại cấu xé nhau như thú rừng (Thánh Gio-an Kim Khẩu hom. in 2 Cr 28,3-4)”.

2539 1866. Ganh tị là một trong bảy mối tội đầu. Người ganh tị buồn phiền khi thấy kẻ khác có của cải và ước ao chiếm đoạt. Nếu ai, vì ganh tị, muốn cho người khác gặp hoạn nạn nặng nề, thì mắc tội trọng:

“Thánh Augustinô coi ganh tị là “tội quỷ quái nhất” (x. Giáo lý Rô-ma 4,8). “Ganh tị sinh ra thù ghét, nói xấu, vu khống, vui khi thấy kẻ khác gặp hoạn nạn, buồn khi thấy kẻ khác được may lành” ( T.Grêgôriô Cả, 31,45).

2540 1829. Kẻ ganh tị thường hay buồn bực nên thiếu đức bác ái, người tín hữu phải nhân hậu thay vì ganh tị. Ganh tị thường do kiêu ngạo, nên người tín hữu phải tập sống khiêm nhường:

“Anh em không muốn Thiên Chúa được tôn vinh nơi anh em sao? Vậy, hãy vui mừng khi người khác thành công, lúc đó Thiên Chúa sẽ được tôn vinh nơi anh em. Mọi người sẽ nói rằng Thiên Chúa được ca ngợi vì tôi tớ của Người đã thắng được tính ganh tị khi biết vui mừng thấy người khác thành công (Thánh Gio-an Kim khẩu 7,3)”.

II. ƯỚC MUỐN NHỮNG ĐIỀU HỢP Ý CHÚA THÁNH THẦN

2541 1718 2764. Thiên Chúa ban lề luật và ân sủng để giúp con người thoát khỏi tính tham lam và ganh tị, khi dạy con người ước ao sự toàn thiện, biết ước muốn những điều hợp ý Chúa Thánh Thần, Đấng làm no thỏa lòng người.

397. Thiên Chúa luôn nhắc nhở con người đề phòng sự quyến rũ của những thứ “ăn thì ngon, trông thì đẹp mắt và đáng quý vì làm cho mình được tinh khôn” (St 3,6)

2542 1992. Luật Cựu Ước không đủ sức công chính hóa những người tuân giữ, mà còn đã trở thành công cụ cho “dục vọng” (x. Rm 7,7). Thực tế, “lực bất tòng tâm” (Rm 7,10) cho ta thấy xung đột giữa một bên là luật của Thiên Chúa, “luật của lý trí”, một bên là một lề luật khác “giam hãm tôi trong Luật của tội là luật vẫn có trong các chi thể tôi” (Rm 7,23).

2543 1992. “Ngày nay, sự công chính của Thiên Chúa đã được thể hiện mà không cần đến luật Mô-sê. Điều này, sách Luật và các Ngôn sứ làm chứng. Quả thế, người ta được Thiên Chúa làm cho nên công chính nhờ lòng) tin vào Đức Giê-su Ki-tô. Tất cả những ai tin đều được như thế” (Rm 3,21-22). Từ đó, những tín hữu của Đức Ki-tô “đã đóng đinh tính xác thịt vào thập giá, cùng với các dục vọng và đam mê” (Gl 5,24). Họ được Chúa Thánh Thần hướng dẫn (Rm 8,14) và ước muốn những điều hợp ý Chúa Thánh Thần (Rm 8,27).

2443-2449.

III. TINH THẦN NGHÈO KHÓ

2544 544. Đức Giê-su dạy các môn đệ yêu mến Người trên tất cả mọi người, đồng thời mời gọi họ từ bỏ mọi sự (Lc 14,33) vì Người và vì Tin Mừng (Mc 8,35). Ít ngày trước khi chịu tử nạn, Người đã đề cao gương bà góa nghèo ở Giê-ru-sa-lem; trong hoàn cảnh nghèo túng, bà đã cho tất cả những gì để nuôi sống mình (Lc 21,4). Muốn vào Nước Trời không được ham mê của cải.

2545 2013. Mọi tín hữu của Đức Ki-tô “phải lưu ý điều khiển tâm tình mình cho đúng đắn, để việc sử dụng của cải trần gian và lòng quyến luyến sự giàu sang nghịch với tinh thần khó nghèo của Tin Mừng, không cản trở họ theo đuổi đức ái trọn hảo” (LG 42).

2546 1716. “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó” (Mt 5,3). Các mối phúc cho chúng ta biết phải sống thế nào để được hạnh phúc, ân sủng, tốt đẹp và bình an. Đức Giê-su tán dương niềm vui của người nghèo vì Nước Trời đã thuộc về họ (Lc 6,20):

“Ngôi Lời gọi “tinh thần nghèo khó” là tinh thần của người tự nguyện sống khiêm nhường và từ bỏ. Thánh tông đồ Phao-lô trình bày gương khó nghèo của Thiên Chúa khi nói: “Người đã tự ý trở nên nghèo khó vì anh em” (2 Cr 8,9) (Thánh Grêgôriô thành Nyssa 1).

2547 305. Chúa khóc thương những người giàu có vì họ tìm an ủi (Lc 6,24) nhờ của cải dư dật; “kẻ kiêu căng tìm quyền lực thế trần, còn người có tinh thần nghèo khó, tìm kiếm Nước Trời” (Thánh Augustinô 1,1.3). Ai phó thác vào sự quan phòng của Cha trên trời, được giải thoát khỏi những âu lo về ngày mai (Mt 6,25-34). Ai tín thác vào Chúa sẽ được hưởng hạnh phúc Chúa hứa ban cho người nghèo: Họ sẽ được thấy hạnh phúc.

IV. TÔI MUỐN THẤY THIÊN CHÚA

2548 2519. Khi ao ước hạnh phúc đích thực, con người được giải thoát khỏi mọi ràng buộc bất chính với của cải trần thế, để cuối cùng được chiêm ngắm nhan thánh Chúa và hưởng hạnh phúc bên Người. “Chúng ta được Thiên Chúa hứa cho chiêm ngắm tôn nhan, đó là hạnh phúc lớn lao nhất. Theo Thánh kinh, thấy cũng đồng nghĩa với được,… Ai thấy Thiên Chúa cũng được mọi điều phúc lộc mà người ta có thể nghĩ tưởng ra được (Thánh Grêgôriô thành Ni-sê, beat 6)”.

2549 2015. Với ơn Chúa trợ giúp, Dân Thánh còn phải chiến đấu để đạt tới những điều phúc lộc Chúa hứa ban. Để được thấy và ở với Thiên Chúa, Ki-tô hữu phải chế ngự dục vọng, và nhờ ơn Chúa, chiến thắng các quyến rũ của lạc thú và quyền lực.

2550. Trên đường hoàn thiện, Thần Khí và Tân Nương kêu gọi những ai biết lắng nghe (x. Kh 22,17), hãy hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa:

314. “Nơi đó mới có vinh quang đích thực. Nơi đó không ai được khen ngợi vì lầm lẫn hay nịnh bợ, vinh dự đích thực sẽ không trao lầm cho người bất xứng mà bỏ qua kẻ đáng công. Không kẻ bất xứng nào có thể bước vào nơi dành cho người xứng đáng. Nơi đây bình an đích thực sẽ ngự trị, vì không ai cảm thấy bất an với chính mình hay với người khác. Chính Thiên Chúa là phần thưởng cho người đức hạnh, Người là Đấng đã ban nhân đức và hứa ban chính mình làm phần thưởng lớn nhất và cao cả nhất,…”Ta sẽ là Thiên Chúa của chúng, và chúng sẽ là dân riêng của Ta” (Lv 26,12),… Đây cũng là ý nghĩa của lời thánh Phao-lô: “để Thiên Chúa có toàn quyền trên muôn loài” (1 Cr 15,28). Chúng ta chiêm ngắm Người vĩnh viễn, yêu mến vô tận, ca tụng khôn nguôi vì Người thỏa mãn mọi khát vọng của chúng ta. Hồng ân này, tình mến này, công việc này, cũng như chính đời sống vĩnh cửu được dành cho mọi người” (FThánh Augustinô, thành đô thiên quốc).

TÓM LƯỢC

2551. “Kho tàng của anh ở đâu, thì lòng anh ở đó” (Mt 6,21).

2552. Điều răn thứ mười cấm tham lam do ham mê của cải và thế lực đồng tiền.

2553. Ganh tị là buồn phiền vì thấy kẻ khác giàu hơn mình và muốn chiếm đoạt. Ganh tị là một mối tội đầu.

2554. Muốn thắng được tính ganh tị, người tín hữu phải sống nhân hậu, khiêm nhường và phó thác vào Chúa quan phòng.

2555. Người Ki-tô hữu “đã đóng đinh tính xác thịt vào thập giá cùng với các dục vọng và đam mê” (Gl 5,24). Họ được Thánh Thần hướng dẫn và tuân theo ý muốn của Người.

2556. Để được vào Nước Trời, con người phải dứt bỏ lòng quyến luyến của cải. “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó” (Mt 5,3).

2557. Khát vọng đích thực của con người: “Tôi muốn thấy Thiên Chúa”. Chỉ có “mạch nước mang lại sự sống đời đời” mới thỏa mãn được khát vọng này (Ga 4,14).