Chú giải Tin Mừng Mát-thêu

Chương 2

Câu 1. Đây là thành phố Bê-lem thuộc miền Giu-đê để phân biệt với một thành phố Bê-lem khác thuộc địa hạt Dơ-vu-lun. Vua Hê-rô-đê này là vua Hê-rô-đê Đại Đế, một người ngoại nhưng đã thành công trong việc lấy lòng những người theo đạo Do-thái.

Câu 6. Các thượng tế và kinh sư nhắc lại câu sau trong Sách ngôn sứ Mi-kha: Phần ngươi, hỡi Bê-lem Ép-ra-tha, ngươi nhỏ bé nhất trong các thị tộc Giu-đa, từ nơi ngươi, Ta sẽ cho xuất hiện một vị có sứ mạng thống lãnh Ít-ra-en. Nguồn gốc của Người có từ thời trước, từ thuở xa xưa. (Mk 5,1)

Có một chút khác biệt trong câu mà họ dẫn lại: ngươi đâu phải là thành nhỏ nhất của Giu-đa. Theo Thánh Giê-rô-ni-mô, trong câu này, nhà truyền giáo trình thuật lại lời chứng của các kinh sư với vua Hê-rô-đê chứ không phải dẫn nguyên văn lời ngôn sứ.

Câu 11. Họ vào nhà – Theo một số Giáo Phụ, có thể các nhà chiêm tinh đã gặp Chúa Giê-su Hài Nhi và Đức Ma-ri-a tại hang đá Bê-lem và máng cỏ nơi Người sinh ra. Tuy nhiên, một số người khác, trong đó có Thánh Gioan Kim Khẩu thì cho rằng có thể Chúa Giê-su và mẹ Người đã chuyển tới một ngôi nhà khác ở Bê-lem.

Được thúc đẩy bởi cảm thức thiêng liêng, các nhà chiêm tinh đã sấp mình thờ lạy Chúa Giê-su. Họ lấy vàng, nhũ hương và mộc dược mà dâng tiến – vàng thể hiện sự cống nạp vì họ coi Người là vua của họ, nhũ hương vì Người là Thiên Chúa và mộc dược, thứ mà người ta dùng để ướp xác vì bây giờ Người đã xuống trần trong xác phàm như con người chúng ta.

Với Thánh Gio-an Kim Khẩu, hình ảnh ba nhà chiêm tinh thờ lạy Chúa Giê-su Hài Nhi trong máng cỏ còn cho thấy việc tôn thờ Đức Giê-su không phụ thuộc vào cách thức Người hiện diện trước mắt chúng ta. Dù trong hình ảnh một người đàn ông trưởng thành hay một hài nhi còn chưa biết nói hay trong rượu và bánh nơi Bí Tích Thánh Thể. Chúng ta tôn thờ Người vì Người đã hiến mạng sống mình làm giá chuộc tội lỗi chúng ta.

Câu 15. Ta đã gọi con Ta ra khỏi Ai-cập – Dẫn từ Sách ngôn sứ Hô-sê: Khi Ít-ra-en còn là đứa trẻ, Ta đã yêu nó, từ Ai-cập Ta đã gọi con Ta về. (Hs 11,1)

Câu 16. Giáo Hội tôn những trẻ em bị sát hại theo lệnh vua Hê-rô-đê là các Thánh Anh Hài dù cho họ không chết một cách tự nguyện và trong đó có những trẻ chưa được cắt bì hoặc là con của dân ngoại. Nhưng tất cả các trẻ đó được coi là tử đạo vì chết thay cho Chúa Giê-su.

Câu 18. Dẫn từ Sách ngôn sứ Giê-rê-mi-a: ĐỨC CHÚA phán thế này: “Người ta nghe có tiếng khóc ở Ra-ma, tiếng khóc than ai oán: Đó là tiếng bà Ra-khen khóc thương con cái mình, bà không muốn được an ủi về những người con ấy, vì nay chúng chẳng còn.” (Gr 31,15)

Trong Sách Sáng Thế, bà Ra-khen vợ ông Gia-cóp qua đời vì sinh khó và được chôn cất tại Bê-lem (St 35,19). Ra-ma là một thành phố thuộc chi tộc Ben-gia-min được nhắc đến trong sách Giô-suê (Gs 18,25), nó được xây ở một nơi cao gần Bê-lem. Như vậy, ngôn sứ Giê-rê-mi-a đã tiên báo trước sự việc bà mẹ tại Bê-lem khóc thương những đứa trẻ bị sát hại và tiếng khóc than ai oán của đó vẳng tới cả Ra-ma.

Câu 23. Người sẽ được gọi là người Na-da-rét – Chúng ta không tìm thấy câu này trong bất kỳ sách ngôn sứ nào. Theo Thánh Gio-an Kim Khẩu, Thánh sử Mát-thêu đã trích dẫn từ một sách Ngôn sứ bị thất lạc. Còn theo thánh Giê-rô-ni-mô, từ Nazarene bắt nguồn từ tiếng Do-thái Nezer (na-dia – xem Tl 16,17), dùng để chỉ những người được thánh hiến cách đặc biệt và tận tụy phụng thờ Thiên Chúa. Do đó, từ Nazarene sẽ biểu thị một người là thánh. Trong tất cả các sách ngôn sứ, Đức Ki-tô đều được gọi là Đấng Thánh.

Ngoài ra, ở câu này còn có một chi tiết đáng lưu ý: Đức Giê-su được coi là xuất thân từ Na-da-rét miền Ga-li-lê, nơi Người lớn lên thay vì nơi Người được sinh ra là Bê-lem miền Giu-đê. Do không biết rõ về gốc tích của Người nên trong chương 7, trình thuật Tin Mừng theo Thánh Gio-an, ta thấy một số người Do-thái phủ nhận Người là Đấng Mê-si-a:

Trong dân chúng, có những người nghe các lời ấy thì nói: “Ông này thật là vị ngôn sứ.” Kẻ khác rằng: “Ông này là Đấng Ki-tô.” Nhưng có kẻ lại nói: “Đấng Ki-tô mà lại xuất thân từ Ga-li-lê sao? Nào Kinh Thánh đã chẳng nói: Đấng Ki-tô xuất thân từ dòng dõi vua Đa-vít và từ Bê-lem, làng của vua Đa-vít sao?” Vậy, vì Người mà dân chúng đâm ra chia rẽ. Một số trong bọn họ muốn bắt Người, nhưng chẳng có ai tra tay bắt.

Các vệ binh trở về với các thượng tế và người Pha-ri-sêu. Họ liền hỏi chúng: “Tại sao các anh không điệu ông ấy về đây?” Các vệ binh trả lời: “Xưa nay chưa hề đã có ai nói năng như người ấy!” Người Pha-ri-sêu liền nói với chúng: “Cả các anh nữa, các anh cũng bị mê hoặc rồi sao? Trong hàng thủ lãnh hay trong giới Pha-ri-sêu, đã có một ai tin vào tên ấy đâu? Còn bọn dân đen này, thứ người không biết Lề Luật, đúng là quân bị nguyền rủa!” Trong nhóm Pha-ri-sêu, có một người tên là Ni-cô-đê-mô, trước đây đã đến gặp Đức Giê-su; ông nói với họ: “Lề Luật của chúng ta có cho phép kết án ai, trước khi nghe người ấy và biết người ấy làm gì không?” Họ đáp: “Cả ông nữa, ông cũng là người Ga-li-lê sao? Ông cứ nghiên cứu, rồi sẽ thấy: không một ngôn sứ nào xuất thân từ Ga-li-lê cả.” Sau đó, ai nấy trở về nhà mình. (Ga 7,40-53)